Beroepstrots begin met het maken van keuzes

Finland als voorbeeld
Vorige week was ik één van de workshophouders op een congres van een schoolbestuur met rond de 150 leerkrachten. Het thema was durven, delen, doen. De bezoekers werden in elke workshop en keynote uitgedaagd het onderwijs van een andere kant te beschouwen. Wat me opviel was de vergelijking van onze onderwijspraktijk met die van Finland. Dit land komt telkens bovenaan in onderzoeken zoals PISA.  Dat bereiken ze bijvoorbeeld zonder gestandaardiseerde toetsen. Ook in de LinkedIngroep onderwijs 2.0 wordt Finland als voorbeeld aangehaald door Luc Koning. Luc stelt in zijn discussie dat de onderwijsinspectie overbodig is. Als bewijs noemt Luc dat Finland geen onderwijsinspectie kent.

Finse cultuur
Dat het onderwijs in Finland zo goed is, heeft te maken met de Finse cultuur. Inwoners van Finland groeien op met de gedachte dat onderwijs het allerbelangrijkste is. Ze zien onderwijs als hét invloedrijkste middel om als land te kunnen overleven in een steeds platter wordende wereld. En omdat onderwijs zo belangrijk is, is het aanzien van de leerkracht groot. Alleen artsen en piloten genieten een hogere maatschappelijke status. Deze status leidt weer tot hoge opleidingseisen en wachtlijsten voor de master onderwijskunde. Elke leerkracht of docent is academisch geschoold en bezit een graad in onderwijskunde en pedagogiek.

Verjaardagsfeestje
Wanneer je dus op een verjaardagsfeestje als Finse leerkracht over je vak praat, gaat het over de vakbekwaamheid, de waardering en de importantie van het onderwijs.  In Nederland gaat het over werkdruk, normjaartaak, toename van lastige leerlingen en de naderende vakantie. In Nederlands zijn we niet zo trots op onze onderwijzers en daardoor leerkrachten niet zo trots op zichzelf. De oorzaak wordt vaak gelegd bij een bemoeizuchtige overheid of onderwijsinspectie of een te grote afstand tussen werkvloer en management. Volgens mij zijn dit voorbeelden van Self Serving Bias: de oorzaak van het falen leggen we buiten ons handelen, terwijl we de successen toeschrijven aan onze eigen kwaliteit. Aan een negatieve beeldvorming zul je zelf iets moeten doen.

Opleiding
Het past in onze cultuur eenvoudig weg niet om trots te zijn op een beroepsgroep. Het zit in de Nederlandse aard om bescheiden te zijn over onze eigen rol. ‘Doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg’ is bij ons meer ingeburgerd, dan ‘het beste te willen halen uit elke opleiding’. Een verandering in deze cultuur start bij het opleidingsinstituut. Helaas beseffen pabo’s zich deze rol nog onvoldoende. Persoonlijk ken ik voorbeelden waarbij studenten wel vier tot vijf herkansingen kregen om een verplicht onderdeel te halen. Hoge doelen stellen komt maar sporadisch voor en door de grote instroom van studenten via een MBO-opleiding wordt het verschil in kennis en vaardigheid in de praktijk alleen maar groter.

Kiezen
Het wordt dan ook tijd dat we in ons land keuzes gaan maken. Willen we zelfbewuste en competente leerkrachten, dan zullen we moeten stoppen met pamperen van studenten. Wanneer ik constateer dat academische lerarenopleidingen in het basisonderwijs  een grote aantrekkingskracht hebben, laten we er dan ook voor kiezen om deze ontwikkeling te stimuleren. Maar laten we tevens aan de voorkant van de pabo een strenge selectie toepassen en binnen een jaar bepalen welke studenten door mogen en welke niet. Zonder concessies en zonder gesjoemel of gemarchandeer met reken- en taaltoetsen.  Ik juich het initiatief dat schoolbesturen zoals de RVKO in Rotterdam nemen om meer invloed uit te kunnen oefenen op de kwaliteit van de opleiding van harte toe.

kopieergedrag
Het zou  een goede ontwikkeling zijn, wanneer we in Nederlands voorzichtiger zouden zijn in het nemen van onderwijsculturen die ver van ons afstaan als voorbeeld voor de toekomst. Voorzichtig, omdat we er best van kunnen en mogen leren maar we ons ook moeten beseffen dat culturen niet te kopiëren zijn. En dat is ook helemaal niet nodig. In Nederland barst het van talentvolle leerkrachten en goede scholen die prima als voorbeeld gebruikt kunnen worden en die hun deuren graag opzetten voor bezoekers. Het kan helpen, wanneer een organisatie zoals de PO-Raad hiervan een overzicht zou opstellen om excursies toegankelijker te maken. Weten waar je heen wilt, keuzes maken om daar te komen en erop vertrouwen dat je dat zonder hulp kan bereiken zijn belangrijke voorwaarden om ons onderwijs op een hoger niveau te krijgen en te houden. En daarvoor hebben we geen buitenlands voorbeeld nodig. Dat kunnen we heel goed zelf bedenken en uitvoeren.

Menno van Hasselt is eigenaar van Van Hasselt advies en werkt samen met de CED-Groep bij het invoeren van opbrengstgericht werken in het primair en speciaal onderwijs. Voor deze organisatie schreef hij het boek ‘Resultaten tellen‘ . Met Dieter.nl heeft Menno een opleiding ontwikkeld voor de onderwijskundig ICT-coördinator.  Menno is te volgen op twitter via @mennovh of via LinkedIn

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: