Het basisonderwijs gaat nooit ten onder

De  actie ‘red het basisonderwijs‘ betreft een initiatief van vier (oud) schooldirecteuren als reactie op de vermeende afrekencultuur.  De imposante lijst van het comité van aanbeveling doet vermoeden dat er een breed draagvlak bestaat voor deze actie.  De website vermeldt dat het initiatief een reactie is op het opbrengstgerichte overheidsbeleid. De actievoerders hebben 12 redenen geformuleerd om deze petitie te ondertekenen.

De toenemende belangstelling voor basisvaardigheden en de daaruit voortkomende importantie voor het meten van leerprestaties leiden tot een beeld alsof dit ten koste zou gaan van het welbevinden van leerlingen. De vele scholen die met enthousiasme een proces zijn gestart om meer opbrengstgericht te gaan werken zeggen zelf vaak dat deze focus juist meer recht doet aan de verschillen tussen leerlingen. Ook merk ik dat de leertijd effectiever wordt benut met als gevolg meer ruimte in het curriculum.  Dat maakt voor mij  een nuancering wel op zijn plaats. Hierbij een aantal van mijn kanttekeningen.

Er wordt aangegeven dat de onderzoeksgegevens spreken van een daling van prestaties. Ik neem aan dat de organisatie doelt op de TIMSS en PIRLS onderzoeken.  Deze spreken echter niet over een daling van de Nederlandse onderwijskwaliteit. Met de kwaliteit van het onderwijs is helemaal niets mis. Wat ons wel zorgen mag baren is het feit dat andere economieën in staat zijn beter te presteren. Wij dalen niet, omdat we slechter worden: Andere landen ontwikkelen zich sneller. Terwijl wij discussiëren over de zin of onzin van opbrensgtgericht werken, studeren er in China meer studenten Cum-Laude af dan Amerika studenten heeft. Ver van ons bed? Ik help het jullie hopen.

Wanneer ik mensen uitleg wat de waarde van opbrengstgericht werken kan zijn, dan laat ik soms een Chinese fles wijn zien. Hieraan koppel ik de vraag of iemand deze wel eens gezien of gedronken heeft. Nagenoeg iedereen beantwoordt deze vraag ontkennend. Toch zal Chinese wijn binnen een aantal jaren een deel van de Franse markt verdringen. Dat zegt de gemiddelde Nederlander niets, maar je zult maar kind zijn van een Franse wijnboer.  Ons belangrijkste handelswaar is (vak)kennis. Op dat gebied verliezen wij terrein. Protesteren tegen verschraling van het onderwijs mag best, maar plaats dat dan wel binnen de maatschappelijke en economische context van deze eeuw en de uitdagingen die ons te wachten staan in een vergrijzende maatschappij.

De petitie spreekt van aantasting van de professionele vrijheid van de leerkracht. In mijn beleving bezit je geen vrijheid, maar verdien je deze. Daarbij past dat elke leerkracht in staat moet zijn om zijn eigen kwaliteit  zichtbaar of meetbaar te maken, een belangrijk kenmerk van een professionele cultuur. Maar is dit de dagelijkse onderwijscultuur? Ik denk dat er op dit gebied nog een hoop te verbeteren valt. Lees bijvoorbeeld wat Marzano zegt over succesvolle verbetering van de onderwijskwaliteit.

Wie recentelijk op de NOT heeft rondgelopen, heeft kunnen constateren dat aan innovatieve kracht totaal geen gebrek is in het onderwijs. Nieuwsbegrip van de CED-Groep, De Rekentuin van Oefenweb of het project ‘gast in de klas’ zijn voorbeelden van effectieve onderwijsinnovatie op wetenschappelijke basis. Het bedrijf Onderwijs Maak Je Samen maakt mooie producten. De directeur stond vorig jaar nog voor de klas. Van een verlammende werking merk ik weinig. Mijn opleiding om van een ICT-coördinator een onderwijskundig ICT-er te maken loopt vol. Hoezo geen innovatiekracht?

Ik zou nog meer redenen van kritische kanttekeningen kunnen voorzien. Maar ik wil graag afsluiten met mijn grootste bezwaar tegen deze petitie. Ooit schreef het wetenschappelijke bureau van de CDA het boek ‘Beroepszeer’. Eén van de artikelen ging over beroepstrots. Wanneer we met z’n allen de aandacht blijven vestigen op de manier waarop de overheid het onderwijs aan het ‘verwaarlozen’ is – hoe terecht of onterecht ook – dan moeten we  niet vreemd opkijken wanneer het onderwijs  wordt vereenzelvigd met een klaagcultuur.

Trots op de leerkracht begint bij het scheppen van een positief beeld van een intensief, maar mooi vak. De initiatiefnemers dragen met deze petitie juist bij aan het versterken van het negatieve imago. Het anti-denken is voor mij oud denken dat ten tijde van sterke vakbonden zijn werking kende. Anno 21e eeuw worden meningen op meer individualistische wijze gevormd en zijn mensen op zoek naar zingeving, waardering en onderscheidend vermogen.

Maar de vier initiatiefnemers nemen wel de moeite om hun zorgen te uiten. Wanneer ik directies begeleid, dan vertel ik altijd dat weerstand een mooie vorm van betrokkenheid is. En betrokkenheid moet je koesteren. En toch zeg ik tegen Pier, Ad, Herman en Henk: “Heren, stap over je eigen schaduw heen. Het wordt tijd voor een positief geluid!”

Menno van Hasselt is eigenaar van Van Hasselt advies en werkt samen met de CED-Groep bij het invoeren van opbrengstgericht werken in het primair en speciaal onderwijs. Met Dieter.nl heeft Menno een opleiding ontwikkeld voor de onderwijskundig ICT-coördinator.  Menno is te volgen op twitter via @mennovh of via LinkedIn

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Reacties

  • Onderwijszaken  On februari 6, 2011 at 5:50 pm

    Ik snap de geluiden in het veld goed. Maar gelijktijdig komen we niet verder met al die protesten. Het is allemaal negatief namelijk. Waarom niet eindelijk eens met elkaar kijken naar een andere aanpak? Die is er en die kost ook minder en levert meer op voor de leerlingen. En daar doen we het toch voor?

  • Leendert Meijers  On februari 7, 2011 at 1:40 pm

    In de literatuur zijn strategieen om de kloof door milieuachtergrond van kinderen teniet te doen. De kenmerken van de schoolpopulatie kan nooit een excuus zijn voor structureel slechte resultaten (Susan Neuman (2007), Kati Haycock (2007), Richard Elmore (2007) en Marzano (2003)). Toegegeven deze publicaties zijn van relatief recente datum en uit het buitenland. Vernooy (2008)beschrijft echter ook Nederlandse scholen die de milieukloof weten te dichten. Het gemeenschappelijke kenmerk van effectieve scholen:
    – hoge doelen en doelgerichtheid;
    – bijzondere aandacht voor instructie en extra-instructie voor zorgleerlingen;
    – het zorgvuldig omgaan met tijd;
    – het monitoren van leerlingresultaten;
    – continue professionalisering.
    Ik onderken dat dit geen weg van de minste weerstand is. Volharding is nodig. Laten we inderdaad niet meegaan in de ‘klaagcultuur’.
    Leendert Meijers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: