A click too far

jan4

Van Eugenia Codina, CED-Groep:

De Catalaanse overheid is het schooljaar 09-10 begonnen met een pilot, om de leerlingen van primair en voortgezet onderwijs van een laptop te voorzien. De pilot bereikt, voorlopig, 10.000 leerlingen op 180 middelbare scholen. Op de laptop draaien digitale schoolboeken; een controversiële kwestie, omdat de traditionele uitgevers zich gepasseerd en benadeeld voelen door de overheid ten gunste van de digitale uitgevers.

De digitale schoolboeken Digital Text  zijn beschikbaar in drie talen: Catalaans, Spaans en Engels. Door te klikken op een tabblad wordt van de ene taal naar de andere gewisseld. Noch de regering noch het Catalaanse Ministerie van Onderwijs hadden de implicatie voorspeld van deze eenvoudige CLICK. Om de context te begrijpen: Catalonië is al twintig jaar bezig met een kruistocht om Catalaans de taal van alle inwoners van het grondgebied te maken. De voertaal op school is het Catalaans en het Spaans wordt in aparte lessen gegeven. Veel van de inwoners van Catalonië missen het Spaans als voertaal in de school. De exclusiviteit van het Catalaans op school is uitgegroeid tot een bron van irritatie en botsingen tussen verschillende partijen.

De spectaculaire toename van immigratie uit Latijns-Amerikaanse landen de afgelopen vijf jaar, vertaalt zich in een forse groei van het aantal moedertaalsprekers van het Spaans, die instromen in het Catalaans-talige onderwijs. Het was pas na een paar dagen na de invoering van Digital Text, dat het Ministerie van Onderwijs besefte dat ze onbedoeld het Spaans ook als voertaal in de klas hadden ingevoerd met als consequentie tweetalig onderwijs. Het tabblad voor Spaans werd snel geblokkeerd, hetgeen een grote controverse opleverde onder de publieke opinie en in het Catalaanse Parlement. De gezonde conclusie die men kan trekken is, dat technologie geen ideologie kent. Want, los van het ideologisch aspect en vanuit een puur taalkundig oogpunt, is het een grote doorbraak voor het taalonderwijs dat de leerling van taal kan wisselen door te klikken.

Ik wou dat een soortgelijk systeem had bestaan toen ik begon met Nederlands leren. Toen las ik stripboeken die ik kende van mijn kindertijd in het Catalaans en keek ik naar de oude bekende films, maar nu in het Nederlands. Ik kon het verhaal volgen en de nieuwe woorden raden die ik nog niet kende. Dat is wat in de wereld van de didactiek “voorkennis activeren” heet.  Ik heb veel geleerd door Johan en Pirrewiet te lezen in het Nederlands. Ik kende ze van mijn kindertijd in het Catalaans. Ik denk aan de kinderen die ik ken die naar school gaan in Luxemburg, waar ze geconfronteerd worden met drie talen vanaf groep 1. Het zou heel nuttig zijn van de ene taal naar de andere te schakelen als de woorden in een taal niet toereikend zijn.

Het is wetenschappelijk bewezen dat naarmate men meer talen spreekt, het makkelijker is om andere talen te leren. Het is ook wetenschappelijk bewezen dat de beste manier om twee talen te leren is om dezelfde les te volgen in twee enigszins verschillende varianten. Dat betekent, dezelfde informatie met verschillende oefeningen in verschillende talen. Helaas, tweetalig onderwijs is in de meeste gevallen een kwestie van politiek, niet van taalkunde. In de VS, waar de meeste van de bovengenoemde onderzoeken vandaan komen, is het debat over tweetaligheid fel. Vooral het Spaans-Engels tweetalig onderwijs is een bron van confrontatie tussen de twee grote partijen in het land. In Nederland en in Denmarken werd OALT afgeschaft; niet door taalkundige maar door integratieargumenten.

In dezelfde landen wordt het leren van Engels aan jonge kinderen, waar ik helemaal voor ben, wel aangemoedigd. Het idee van het veranderen van taal door te klikken lijkt me zo’n goed idee dat het me verbaast dat ik er niet eerder op gekomen ben. Denk aan lessen van wereldoriëntatie die uitgevoerd zouden kunnen worden in het Engels, het Nederlands of het Duits, alleen maar door van taal te wisselen. Dan ondersteunt een taal het leren van een andere taal. Ik hoop dat de Europese Unie stimuleert dat de verschijning van alle schoolboeken van de Europese Unie in ten minste drie talen gebeurt. De ideale manier om meerdere talen te tegelijkertijd te leren is als ze elkaar ondersteunen. En dankzij de techniek is het nu mogelijk. De techniek maakt meertaligheid een natuurlijke stand van zaken.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Reacties

  • Ewoud Bras  On november 10, 2009 at 12:24 pm

    Voorbeelden van massale inzet van ICT in het onderwijs schieten overal (zelfs in landen om ons heen) als paddenstoelen uit de grond. Waarom zien we nog zo weinig Nederlandse initiatieven? Scholen verbind uzelf met elkaar en volg de voorbeelden van succesvolle Open Source implementaties. Het kan echt!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: