Taal leren met ict, deel 1

inburgeringTaal en ICT hebben alles met elkaar te maken. Saskia Klomps (CED-groep) & Ellen Schuurink (ITpreneurs) beschrijven in een aantal afleveringen hun ervaring met en visie op het thema taal & ICT. Saskia en Ellen hebben veel ervaring als ontwikkelaar van succesvolle onderwijsproducten zoals  Nieuwsbegrip en Nederlands aan het werk.

In 2001 gaf ik les aan  Inburgeraars. Zij leerden Nederlands met  een multimediale methode waar ik zelf aan mee ontwikkeld heb: Nieuwe Buren. In de klas zaten cursisten met uiteenlopende achtergronden, allemaal met een bijzonder levensverhaal. Niet- of laaggeschoolde  andersalfabeten , analfabeten, maar ook gemiddeld tot hoger opgeleiden.

De vrouwen in mijn ochtendgroep leefden min of meer geïsoleerd van de Nederlandse maatschappij en voelden zich veilig in de klassikale setting. Daarnaast gaf ik les aan mannen,  die overdag in de fabriek werkten en ’s avonds Nederlandse les volgden.
Een ding wat me altijd is bijgebleven:  mijn cursisten waren extreem gemotiveerd om te leren door middel van de computer. Dit ondanks vaak gebrekkige computervaardigheden.

Bij Nieuwe Buren snelden cursisten naar hun plek om  de belevenissen van Tom en Mo in de soap te volgen.  De kracht van deze soap met bijbehorende opdrachten werd mij snel duidelijk:  zich kunnen identificeren met de hoofdpersonen, leren over de maatschappij, herkenning  van dagelijkse pratijksituaties. Het filmpje riep altijd stof op voor discussie. Terugkijkend zijn er nu, 8 jaar later, veel ontwikkelingen geweest als het gaat om de inzet van multimedia bij deze doelgroep.
We hebben veel geleerd over de mogelijkheden van de inzet van ICT voor taal leren. Hoe kunnen we deze kennis vertalen naar andere doelgroepen waarbij taal steeds vaker een speerpunt is? Denk bijvoorbeeld aan de nieuwe referentieniveaus van Meijerink.
Welke lessen uit de inburgering kunnen we inzetten voor de taalproblematiek in het mbo, op de pabo’s, in de VVE, op de werkvloer etc.? We bekijken doorvoor eerst de ontwikkelingen vanuit inburgering.

Waarom taal leren met ICT?

Het leren van een taal aan een inburgeraar is niet altijd even makkelijk. De cursist moet zich kunnen herkennen in de leerstof en zich betrokken voelen bij het onderwerp.  Dit is te bereiken door taal te leren in context. Mensen die  taal leren bijvoorbeeld ihkv hun beroep zijn  meer gemotiveerd om te leren omdat ze zich betrokken voelen bij de inhoud.
Naast deze context benadering moeten  ook de ‘test-taking skills’ worden geoefend: Volwassenen presteren vaker minder goed onder tijddruk. Sommige leerders hebben in hun eigen land nooit onderwijs gehad. Anderen hebben al heel lang geen vorm van onderwijs gehad, wat een eenvoudige, leervriendelijke omgeving noodzakelijk maakt: content gerelateerd aan ‘reallife experiences’.

Bij tweede taalleren voor zowel kinderen als volwassenen geldt: streven naar betekenisvolle interactie in de doeltaal. Het is hierbij van belang dát er gecommuniceerd wordt; in welke vorm dit gebeurt is van ondergeschikt belang. In de praktijk betekent dit dat het lezen, luisteren, schrijven en spreken van de taal zoveel en zo vaak mogelijk moet gebeuren. Dit kan door middel van televisie, e-learning, gesprekjes, chatten, e-mails, smsjes, gaming en alle andere vormen.

Frequentie is het sleutelwoord bij taalverwerving. De meest effectieve manier is om het leerdoel  in verschillende contexten plaatsen (bijvoorbeeld een nieuw woord 7 keer herhalen). Gebruik van taal in communicatieve situaties leidt tot acquisitie. De inzet van multimedia maakt het  eenvoudiger woorden aan te bieden en te herhalen in verschillende contexten.  Multimedia creëert interactiemogelijkheden, verbeelding door middel van audio- en beeldmateriaal en dynamische inhoud. Interactie brengt verdieping en beklijving van de leerstof.

Het inburgeringsprogramma ‘Thuis in Nederlands’ biedt vele vormen van multimedia en interactie mogelijkheden. Zowel het online spel als de virtuele wereld biedt de mogelijkheid tot chatten. Online chatten biedt ongekende mogelijkheden.  Chatten met mensen met dezelfde proficiency moet gestimuleerd worden.  In een chatomgeving durven mensen vaak meer te zeggen of te proberen dan face-2-face. Het moeilijke van chatten is bedenken waaróver je gaat chatten. Voor het chatten in een leeromgeving is het dan ook van belang dat er onderwerpen worden aangedragen of gestimuleerd die passen bij de leerdoelen. De Virtuele Wijk van ‘Thuis in Nederlands’ biedt onderwerpen en situaties waarin de leerdoelen extra geoefend kunnen worden. In deze wijk kunnen leerders  relevante instituten bezoeken, zoals een school, bibliotheek en een bank. In deze gebouwen kunnen leerders gesprekken oefenen die ze op die locatie kunnen voeren.

Leerpunten inburgering:

Taal leren gebeurt al jaren door de inzet van verschillende interactiemogelijkheden. Met een docent, medecursisten en een computer kom je een heel eind. Juist de mogelijkheden van computer zijn de laatste jaren gegroeid. Van film/soaps tot een virtuele wijk met chat mogelijkheden. Nieuw onderzoek wordt gedaan naar de inzet van ‘Agents’ voor taal leren. Agents zijn intelligente robots die adaptief reageren op wat er gezegd wordt. Dit maakt het mogelijk om onbeperkt te oefenen of mensen die nooit moe worden en altijd tijd hebben. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de digitale versie van de wijkagents, gemeenteambtenaar of huisarts.

Vanuit inburgering hebben we geleerd dat cultuur en context onmisbaar zijn in het proces van het taal leren. Taal leren is meer dan het uitbreiden van de woordenschat. Een praktisch voorbeeld: ‘Wat en hoe in het …’. Deze vakantieboekjes leren je geen lijsten met woorden maar praktische zinnen in de context van de vakantie. Voor inburgering en alle andere taalleerders geldt hetzelfde: taal leren moet relevant zijn en de leerder zoveel mogelijk (verschillende) interactiemogelijkheden bieden.

In de volgende blogs zullen we verder onderzoeken welke andere taalleerders met ICT te maken hebben of krijgen. Onderwerpen hierin zijn: Wanneer noemen we ICT innovatief? Wat maakt een programma adaptief? Welke (on)mogelijkheden biedt gaming? Taal in de context of Taal als algemene basisvaardigheid?

Dit artikel is onder andere gebaseerd op het artikel: Schuurink, E.l., Vries, de M.H.E. (2009). Combining Advanced Learning Technologies in an Immigrant Educational Program. Proceedings of the 13th International MindTrek Conference: Everyday Life in the Ubiquitous Era, University of Tampere, Finland.  Copyright © 2009 by the Association for Computing Machinery, Inc (ACM).

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Reacties

  • Keeke Dielemans  On november 6, 2009 at 11:17 am

    Ook ik heb ervaring in het leren van een tweede taal (Nederlands) met behulp van ICT aan hoog- en laagopgeleiden, ik heb zowel met Nieuwe Buren, Ijsbreker als 7/43 gewerkt.

    Mijn ervaring is wel dat hoogopgeleiden veel meer profiteren van de mogelijkheden die ICT-leermiddelen bieden. Laagopgeleiden hebben meer ondersteuning en begeleiding nodig tijdens het werken in een digitale omgeving. Hoogopgeleiden hebben veel meer vaardigheden om die digitale leeromgeving optimaal te benutten. Nu is het natuurlijk wel zo dat laagopgeleiden die weinig ICT-vaardig zijn naast taalvaardiger in een tweede taal ook ICT-vaardiger worden door het leren in een digitale leeromgeving. En ICT-vaardigheden helpen je om zelfredzamer en actiever te particeperen!

    Maar niet alleen tweedetaalleerders ook andere leerders kunnen hun taal- en/fo leesvaardigheden verbeteren met behulp van ICT.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: