De grootste revolutie sinds de Oudheid

writing_lunsfordEugenia Codina, CED-Groep

Afgelopen donderdag ben ik bij een SLO- studiedag voor taalspecialisten geweest. Het thema was: schrijven als onderdeel van het curriculum. De verschillende sprekers en deelnemers waren het eens over twee punten: het niveau van het schrijven in scholen is treurig en de aandacht voor opstellen is vrijwel nihil. Dit was het standpunt van zowel de inspectie, als de taalbegeleiders en de onderzoeken gewijd aan het onderwerp.

Ik erken de klacht.  Bij het onderwerp schrijven, slaken leerkrachten een zucht voordat ze zeggen dat leerlingen amper in staat zijn om een coherent en origineel opstel te schrijven.  Het  is een onderwerp dat weinig enthousiasme onder de studenten teweeg brengt.

Maar, zou het dan zo zijn dat leerlingen vooral BUITEN de klas schrijven?

Tenminste zo lijkt het, als we, zonder vooroordelen, het gedrag van kinderen en jongeren in onze omgeving observeren. In hun vrije tijd zijn ze voortdurend online of ze zijn fanatiek aan sms-en via de mobiele telefoon.

Dit wordt bevestigd door een onderzoek dat is uitgevoerd door Andrea Lunsford. In een interview in NRC-Handelsblad, beweert  professor Lunsford dat het belangrijkste is dat nu geschreven wordt . Vóór de komst van het internet werd in de klas een opstel geschreven omdat de leraar een opdracht gaf.  In hun vrije tijd hielden sommige mensen een dagboek bij, anderen schreven incidenteel een brief en een ander een gedicht.

Maar dit is, in hoeveelheid, onvergelijkbaar met de massale Twitter-berichten, de miljoenen actieve blogs, de actieve deelname aan fora, de constante bijdragen aan Hyves, Facebook en alle andere sociale netwerken.

Lunsford verzamelde tussen 2001 en 2006 ongeveer 15.000 schriftelijke producten (van e-mails tot papers) van 189 studenten. Gedurende deze tijd is de hoeveelheid schriftelijke producten in blogs en sociale netwerken spectaculair verhoogd. 38 procent van de door Lunsford verzamelde werken zijn selfsponsored,  d.i. niet als opdracht geschreven maar uit eigen initiatief.

Voor deze hoogleraar Engels en Retorica aan de Stanford University is het digitale schrijven de grote revolutie in geletterdheid sinds de Grieken.

“De verandering is groter dan die van een orale traditie naar schrift. We zitten er middenin, iedereen doet mee en het verandert per jaar.”

Een van de  meest overtuigende argumenten in de studie van Lunsford, en volgens mij de essentie van het gebrek aan enthousiasme onder leerlingen voor het schrijven op school is, dat wanneer we een blog schrijven, deel nemen aan een forum of  een bericht in Facebook plaatsen, we een echt publiek hebben, dat zeer waarschijnlijk zal reageren op onze boodschap of ons betoog. Dit is het grote verschil met het schrijven van een paper of een opstel zodat een leraar kan een oordeel geven.

In feite is, dankzij de moderne communicatiemiddelen, schrijven vooral functioneel geworden. Communicatie die vroeger slechts  persoonlijk of via de telefoon gegeven kon worden, kan nu in the wall, of via een microblog,  chat of sms.

In het artikel Performing Schrijven, Performing Geletterdheid in het tijdschrift College Composition and Communication (december 2005) gaf Lunsford al aan dat studenten het schrijven in opdracht van de leraar formeel en saai vonden. Het ging dan ook vaak over abstracte onderwerpen waarmee de studenten weinig betrokkenheid hadden of voelden. Als bezwaar werd ook genoemd dat het betoog verder geen effect had op het onderwerp had, omdat de leraar de enige lezer van het stuk was. Ze misten de interactie, die wel mogelijk is op het net.  Studenten hadden duidelijk voorkeur voor selfsponsored writing, die in overvloed te vinden is op internet. Deze teksten zijn persoonlijk, direct en onderhoudend. Het gaat om onderwerpen waar de studenten betrokken bij zijn.

Uit het onderzoek van professor Lunsford komt ook naar voren dat de geschreven tekst niet meer gebonden is aan formeel taalgebruik. Denk aan de ouderwetse formules voor het beginnen en beëindigen van een brief. De kloof tussen geschreven en gesproken taal is kleiner geworden. Dat betekent niet dat de digitale schrijver minder vaardig is, maar juist heel goed in staat is om de stijl van het bericht aan de lezer aan te passen. Een e-mail naar de moeder wordt anders geschreven dan een uitnodiging voor een feest of een vurige reactie op een blog.

Je zou kunnen zeggen dat de nieuwe media de geschreven taal heeft bevrijd van formele conventies zoals fotografie de schilderkunst had bevrijd van de verplichting om de werkelijkheid te reproduceren.

En hoe zit het met spelling? Dat is de andere bron van zorg voor veel leerkrachten. Verrassend genoeg blijkt, op basis van nieuw onderzoek gepubliceerd in lezen en schrijven Quarterly, dat het voortdurende gebruik van sms-taal, vol afkortingen, fonetische spelling, emoticons en losse letters, geen gevolgen heeft voor de spelling in de klas.

Dit is de conclusie van Canadese onderzoekers die het gedrag van veertig sms-ende tieners tussen 12 en 17 hebben geanalyseerd. Met andere woorden, een onleesbaar sms-bericht zegt niks over het vermogen van dezelfde leerling om correct te schrijven op school. Er zit een bepaalde logica in. Voordat men iets uit elkaar haalt, in dit geval een woord, moet je eerst weten hoe het geheel in elkaar zit.

Het doel van dit selfsponsored betoog is niet een oplossing bieden voor een complex probleem. Mijn doel is mijn mening geven over een onderwerp waar ik betrokkenheid mee voel, in de hoop dat de lezers van de tekst zichzelf aangesproken voelen om erover na te denken en zelf hun mening te geven. Eén punt is mij duidelijk: de nieuwe media hebben een grote impact op communicatie en zeker op het onderwijs. Als professional kan ik niet NIET de veranderingen volgen.

Hier ziet u een interview met Lunsford over de resultaten van haar onderzoek. Het is in het Engels.

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Reacties

  • ws  On oktober 16, 2009 at 7:50 am

    Dank voor het bevestigen van theorie en vermoedens. Een goed voorbeeld van onderzoek dat er toe doet. Hopen maar dat de ‘praktijk’ er iets mee doet.

  • Josje Hamel  On oktober 16, 2009 at 11:12 am

    Jarenlang heb ik als docent Nederlands lesgeven in alle niveaus van het voortgezet onderwijs. In mijn praktijk merkte ik, dat leerlingen zeer gemotiveerd zijn voor schrijftaken, als je als docent betekenisvolle schrijfopdrachten geeft waarmee de leerlingen ook voor een publiek schrijven. Ik bedoel dingen als: een brief naar de beheerder van een kampeerboerderij om een schoolreis te regelen, een stukje voor de schoolkrant, een uiteenzetting voor ouders over hoe de tweede fase op school in elkaar zit etc.etc.

    Iets anders is, dat ik merk dat leerlingen ook buiten school veel schrijven. En niet alleen op Hyves of MSN, nog steeds houden kinderen dagboeken bij, schrijven ze zelf verhalen en gedichten (en laten die ook lezen aan hun juf…).

    Volgens mij is het met het schrijfonderwijs net als met veel andere dingen: wat je erin stopt, komt er ook uit, oftewijl: wie zaait zal oogsten…

  • Paul  On oktober 18, 2009 at 12:39 pm

    Mooi verhaal. En het zou ertoe moeten leiden dat we ‘betekenisvolheid’ gaan zien als een van de criteria voor goed onderwijs. Zonder betekensivolle activiteiten is goed onderwijs niet mogelijk.

  • Eugenia  On oktober 20, 2009 at 7:27 pm

    Bedankt voor alle reacties.Ik ben blij om de ervaringen van Josje te lezen.
    Ik denk ook dat de manier om leerlingen te motiveren is door de functionaliteit van taal te ondersteunen. Motivatie om te communiceren is de reden waarom we taal gebruiken. Geschreven taal is alleen maar een manier om te communiceren. Gelukkig wordt schrift steeds toegankelijker voor iedereen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: